जलसंधारण विभाग - प्रस्तावना

कणकवली तालुक्यातील भूजल पातळी टिकवून ठेवणे आणि मातीची धूप रोखणे यासाठी जलसंधारण विभाग अथक प्रयत्न करत आहे. कोकणातील जलद वाहणाऱ्या पावसाच्या पाण्याला अडवून भूगर्भात मुरवण्यासाठी विविध उपाययोजना राबवल्या जातात. पाणलोट क्षेत्र विकास कार्यक्रमांतर्गत सलग समतल चर, शेततळे, बंधारे, गॅबियन बंधारे आणि नाला बांध यांची उभारणी करण्यात येते.

कोकणातील डोंगराळ भूभागामुळे पावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात माती वाहून जाते. यावर उपाय म्हणून समतल बांध, ढाळीचे बांधबंदिस्ती, वनीकरण आणि गवताचे बांध यांसारखी मृदसंधारणाची कामे केली जातात. शेतकऱ्यांच्या शेतातील ओलित क्षेत्र वाढवण्यासाठी शेततळे खोदणे, विहीर पुनर्भरण आणि ठिबक सिंचनास प्रोत्साहन देण्यात येते. जलसाक्षरता कार्यक्रमाद्वारे पाण्याच्या काटकसर वापराबद्दल ग्रामस्थांमध्ये जागृती केली जाते.

विभागाचे ध्येय
  • भूजल पातळीत सातत्यपूर्ण वाढ करून उन्हाळी पाणीटंचाई दूर करणे
  • मातीची धूप आणि भूस्खलन रोखून सुपीक मातीचे संरक्षण करणे
  • पावसाच्या पाण्याचे जास्तीत जास्त साठवण करून शाश्वत जल व्यवस्थापन करणे
  • शेतकऱ्यांचे ओलित क्षेत्र वाढवून शेतीसाठी बारमाही पाणी उपलब्ध करणे
  • लोकसहभागातून जलसंधारणाची कामे यशस्वी करणे
प्रमुख कार्ये
पाणलोट क्षेत्र विकास

पाणलोट क्षेत्राचे सर्वेक्षण, नियोजन आणि एकात्मिक विकास कार्यक्रम राबवणे

बंधारे आणि नाला बांध

सिमेंट नालाबांध, कोल्हापुरी बंधारे, गॅबियन बंधारे आणि वळण बंधारे बांधणे

शेततळे खोदकाम

वैयक्तिक शेतकऱ्यांसाठी शेततळे खोदणे आणि अस्तरीकरण करणे

मृदसंधारण

समतल बांध, ढाळीचे बांध, सलग समतल चर आणि वनीकरणाद्वारे मृदसंधारण

२५+

पाणलोट क्षेत्रे विकसित

१००+

बंधारे बांधले

२००+

शेततळे तयार