एकात्मिक बालविकास सेवा योजना - प्रस्तावना
लहान मुलांचा शारीरिक, मानसिक आणि बौद्धिक विकास हा त्यांच्या आयुष्याच्या पहिल्या सहा वर्षांत सर्वाधिक वेगाने होतो. या महत्त्वाच्या कालखंडात मुलांना योग्य पोषण, आरोग्य सेवा आणि पूर्वप्राथमिक शिक्षण मिळावे यासाठी एकात्मिक बालविकास सेवा योजना (ICDS) कार्यरत आहे. कणकवली तालुक्यात अंगणवाडी केंद्रांच्या माध्यमातून ही योजना प्रभावीपणे राबवली जाते.
अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस या ग्रामपातळीवर या योजनेच्या खऱ्या शिलेदार आहेत. त्या ०-६ वर्षे वयोगटातील बालकांचे वजन मापन, पोषण आहार वितरण, लसीकरणात सहाय्य, पूर्वप्राथमिक शिक्षण आणि आरोग्य तपासणी ही कामे अंगणवाडी केंद्रांमध्ये करतात. गरोदर महिला आणि स्तनदा मातांना पूरक पोषण आहार आणि आरोग्य मार्गदर्शन दिले जाते. पोषण अभियानांतर्गत कुपोषित बालकांचे विशेष व्यवस्थापन करण्यात येते.
विभागाचे ध्येय
- तालुक्यातील कुपोषणाचे प्रमाण शून्यावर आणून बालकांचे पोषण स्तर उंचावणे
- प्रत्येक बालकाचा शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक विकास सुनिश्चित करणे
- गरोदर महिला आणि स्तनदा मातांचे आरोग्य आणि पोषण स्थिती सुधारणे
- पूर्वप्राथमिक शिक्षणाद्वारे बालकांना शालेय शिक्षणासाठी तयार करणे
- समुदायातील महिलांना बाल संगोपन आणि पोषणाबद्दल सक्षम करणे
प्रमुख कार्ये
पूरक पोषण आहार
६ महिने ते ६ वर्षे बालकांना आणि गरोदर-स्तनदा मातांना दैनिक पूरक पोषण आहार वितरण
वाढ मापन
बालकांचे नियमित वजन आणि उंची मापन करून वाढ तक्ता तयार करणे
पूर्वप्राथमिक शिक्षण
३-६ वर्षे वयोगटातील बालकांना खेळाद्वारे शिक्षण, गाणी, गोष्टी आणि रंगकाम
आरोग्य तपासणी
बालकांची नियमित आरोग्य तपासणी, रेफरल सेवा आणि पोषण समुपदेशन
११६
अंगणवाडी केंद्रे
८,०००+
लाभार्थी
१००%
पूरक पोषण कव्हरेज





